Załącznik 5. Instrukcja przeprowadzania egzaminów państwowych na prawo jazdy lub pozwolenie

Postanowienia wstępne

§ 1.

1. Instrukcja przeprowadzania egzaminów państwowych, zwana dalej "instrukcją", określa:

1) tryb i warunki przeprowadzania egzaminów państwowych dla osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi i tramwajami lub podlegających kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, zwanych dalej "osobą";

2) wzory stosowanych dokumentów.

2. Ośrodek egzaminowania prowadzi ewidencję osób egzaminowanych i protokołów egzaminacyjnych, korzystając z informatycznych środków technicznych, posługując się jednolitym oprogramowaniem wskazanym i zatwierdzonym przez ministra właściwego do spraw transportu.

3. Obsługę informatycznych środków technicznych prowadzi wyznaczony przez dyrektora ośrodka egzaminowania, zwanego dalej "dyrektorem", pracownik posiadający odpowiednie przeszkolenie w zakresie znajomości regulacji prawnych związanych z egzaminowaniem oraz obsługi urządzeń technicznych.

4. Zabrania się wyznaczania osób innych niż określone w ust. 3 do wykonywania czynności związanych z obsługą informatycznych środków technicznych.

5. Osoba, o której mowa w ust. 3, posługuje się przy korzystaniu z informatycznych środków technicznych, w szczególności przy wprowadzaniu do ewidencji danych lub ich zmianie, przyznanym hasłem i indywidualnym kluczem cyfrowym.

6. Przyznane hasło i klucz stanowią tajemnicę służbową.

7. Egzamin pisemny lub ustny przeprowadza się przy użyciu testów:

1) wydanych przez ministra właściwego do spraw transportu, jeżeli egzamin dotyczy osoby ubiegającej się o prawo jazdy lub podlegającej kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w tym zakresie;

2) wydanych przez urząd wojewódzki właściwy ze względu na siedzibę ośrodka egzaminowania, jeżeli egzamin dotyczy osoby ubiegającej się o pozwolenie lub podlegającej kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w tym zakresie;

3) wydrukowanych przez ośrodek egzaminowania przy pomocy komputerowego urządzenia egzaminacyjnego i specjalistycznego oprogramowania stosowanego na egzaminie państwowym na prawo jazdy wybranych losowo z bazy pytań.

8. Testy, o których mowa w ust. 7, mogą być używane wyłącznie przez:

1) egzaminatorów podczas egzaminu;

2) wykładowców podczas szkolenia kandydatów na egzaminatorów.

9. Dyrektor wyznacza spośród pracowników:

1) osobę, która koordynuje pracę egzaminatorów, zwaną dalej "koordynatorem";

2) egzaminatora, który nadzoruje prace egzaminatorów i udziela wyjaśnień na uwagi wnoszone przez osoby egzaminowane, zwanego dalej "egzaminatorem nadzorującym";

3) osobę, która dokonuje analizy wyników egzaminu w odniesieniu do egzaminatorów, instruktorów i jednostek szkolących kandydatów na kierowców - z uwzględnieniem podziału na poszczególne kategorie prawa jazdy lub pozwolenia oraz ilość podejść do egzaminu państwowego - w okresach kwartalnych, półrocznych i rocznych.

10. Jeżeli w trakcie przeprowadzonego postępowania administracyjnego ujawnione zostaną fakty wskazujące na możliwość popełnienia czynu mającego znamiona wykroczenia lub przestępstwa, osoba ujawniająca te fakty zawiadamia prokuraturę oraz dyrektora.

Warunki i tryb przeprowadzania egzaminów

§ 2.

1. Ośrodek egzaminowania po przyjęciu wymaganych od osoby dokumentów:

1) sprawdza prawidłowość ich wypełnienia i weryfikuje z dokumentem tożsamości;

2) rejestruje ją w ewidencji osób egzaminowanych, o której mowa w § 1 ust. 2;

3) wyznacza termin egzaminu i wydaje zaświadczenie o jego wyznaczeniu.

2. W razie wątpliwości co do autentyczności lub ważności wymaganych dokumentów, ośrodek egzaminowania przesyła je do właściwego organu wydającego uprawnienia do kierowania pojazdami w celu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

3. Warunkiem przeprowadzenia egzaminu jest:

1) przygotowanie, z zastrzeżeniem pkt 2, przez ośrodek egzaminowania przed egzaminem:

a) planu egzaminów - według wzoru nr 2 określonego w instrukcji,

b) imiennych list osób zakwalifikowanych w danym dniu na egzamin oraz dokumentów tych osób, gdy egzamin przeprowadzany jest w formie pisemnego testu lub ustnej, albo jest to egzamin praktyczny - sporządzonych na druku, którego wzór określa instrukcja. Lista osób zakwalifikowanych na egzamin może zawierać podpisy osób egzaminowanych potwierdzające zgłoszenie się na egzamin,

c) sali egzaminacyjnej,

d) pojazdów egzaminacyjnych,

e) placu manewrowego odpowiadającego wymogom określonym w instrukcji,

f) kamizelek, jeżeli egzamin przeprowadzany jest w zakresie prawa jazdy kategorii A lub A1,

g) środków łączności zapewniających porozumiewanie się egzaminatora z osobą egzaminowaną drogą radiową, jeżeli egzamin przeprowadzany jest w zakresie prawa jazdy kategorii A, A1 lub B1 nie dotyczy egzaminu przeprowadzanego w sposób o którym mowa w § 11 pkt. 4;

2) przygotowanie przez osobę, o której mowa w § 19 pkt 3 rozporządzenia, pojazdu egzaminacyjnego;

3) przydzielenie przed egzaminem przez koordynatora zgodnie z planem egzaminów:

a) list osób zakwalifikowanych na egzamin - egzaminatorom wyznaczonym do przeprowadzenia egzaminu,

b) testów, o których mowa w § 1 ust. 7 - egzaminatorom wyznaczonym do przeprowadzenia egzaminu teoretycznego w formie ustnej lub pisemnej.

4. Koordynator może dokonywać bieżących zmian w rozdziale osób zakwalifikowanych na egzamin pomiędzy egzaminatorów. Dopuszcza się losowy dobór osób egzaminowanych do egzaminatorów także przy wykorzystaniu systemu informatycznego.

5. Wyniki poszczególnych części egzaminu egzaminator wpisuje oddzielnie dla każdej kategorii prawa jazdy lub pozwolenia do:

1) listy, o której mowa w ust. 3 pkt 3 lit. a, bezpośrednio po zakończeniu dla określonej osoby egzaminu, przez umieszczenie w odpowiednich rubrykach litery:

a) "P" - jeżeli wynik jest pozytywny,

b) "N" - jeżeli wynik jest negatywny,

c) "X" - jeżeli osoba nie przystąpiła do egzaminu;

2) wniosku lub skierowania, o którym mowa w § 27 rozporządzenia, przez umieszczenie w odpowiednich rubrykach liter, o których mowa w pkt 1, oraz potwierdza je podpisem i pieczątką.

6. Podstawą do uzyskania pozytywnego wyniku całego egzaminu jest uzyskanie pozytywnych wyników z wymaganych egzaminów teoretycznych i praktycznych.

7. Po zakończeniu egzaminu:

1) dla osób umieszczonych na liście - egzaminator potwierdza wpisane wyniki egzaminu podpisem i pieczątką oraz przekazuje listę osobie, o której mowa w § 1 ust. 4, za pośrednictwem koordynatora;

2) dla ostatniej w danym dniu osoby - ośrodek egzaminowania sporządza protokół egzaminacyjny według wzoru nr 4 określonego w instrukcji, na podstawie danych:

a) przekazanych przez komputerowe urządzenie egzaminacyjne,

b) zawartych w listach, o których mowa w ust. 3 pkt 3 lit. a - przekazanych przez egzaminatorów - stosując zasady określone w ust. 5 pkt 1.

8. Przyczynę przerwania egzaminu lub odmowę jego przeprowadzenia opisuje się odpowiednio w protokole egzaminacyjnym lub w odrębnej notatce.

9. Jeżeli egzaminator ma uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia osoby egzaminowanej, to powinien stosowną uwagę zgłosić na piśmie, za pośrednictwem dyrektora ośrodka egzaminowania, właściwemu staroście w celu podjęcia przez ten organ czynności określonych w art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy.

10. Dyrektor ośrodka egzaminowania zatwierdza protokół egzaminacyjny najpóźniej następnego dnia roboczego po dniu, dla którego był sporządzony.

§ 3.

1. Ośrodek egzaminowania przechowuje:

1) protokoły egzaminacyjne, które po upływie roku powinny być zszyte w książkę, oraz powinny zawierać na ostatniej stronie adnotację osoby, sprawującej w imieniu właściwego organu nadzoru nadzór, o liczbie stron i protokołów, z jej podpisem i pieczątką;

2) plany egzaminów i listy osób zakwalifikowanych na egzamin - przez okres 1 miesiąca.

3) notatki, o których mowa w § 2 ust. 8 - przez okres 6 miesięcy.

2. Na wniosek osoby ośrodek egzaminowania przesyła złożone przez nią dokumenty do wskazanego Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego, dołączając:

1) wniosek o przesłanie dokumentów;

2) informację o uzyskanych przez nią wynikach egzaminów, zakresie tych egzaminów oraz datach ich przeprowadzenia.

3. Dokumenty, o których mowa w ust. 1 pkt 1, ośrodek egzaminowania przechowuje przez okres 5 lat, a następnie przekazuje do odpowiedniego archiwum państwowego.

Zasady przeprowadzania egzaminów teoretycznych

§ 4.

1. Egzamin teoretyczny przeprowadzany w formie pisemnego testu polega na udzieleniu odpowiedzi na pytania zawarte w wybranym przez osobę systemem losowym teście:

1) spośród testów, o których mowa w § 1 ust. 7 pkt 1 i 3, jeżeli ubiega się o prawo jazdy lub podlega sprawdzeniu kwalifikacji w tym zakresie;

2) spośród testów, o których mowa w § 1 ust. 7 pkt 2, jeżeli ubiega się o pozwolenie lub podlega sprawdzeniu kwalifikacji w tym zakresie.

2. Testy, o których mowa w ust. 1, składają się z testu zasadniczego i testu specjalistycznego albo jednego z nich.

3. Udzielenie odpowiedzi na pytanie, zawarte w teście, polega na wyborze z trzech zaproponowanych odpowiedzi oznaczonych literami A, B i C wszystkich odpowiedzi prawidłowych i wpisaniu przez osobę ich oznaczeń do odpowiednich rubryk arkusza odpowiedzi, którego wzór określa załącznik nr 12 do rozporządzenia.

4. Każde pytanie zawarte w teście posiada jedną, dwie lub trzy odpowiedzi prawidłowe, przy czym jeżeli osoba nie wybrała dla określonego pytania wszystkich liter, oznaczających odpowiedzi prawidłowe, lub wybrała odpowiedź nieprawidłową, to należy uznać, że popełniła jeden błąd.

5. W trakcie trwania egzaminu:

1) osoba może poprawiać udzielone odpowiedzi przez skreślenie niewłaściwej litery i opatrzenie poprawki własnym podpisem;

2) w sali egzaminacyjnej przebywać może nie więcej niż 20 osób egzaminowanych.

§ 5.

1. Egzamin teoretyczny, przeprowadzany w formie ustnej, polega na ustnym wskazaniu odpowiedzi na przeczytane osobie pytania:

1) zawarte w wybranym przez nią systemem losowym teście spośród testów, o których mowa w § 1 ust. 7 pkt 1 i 3, jeżeli ubiega się o prawo jazdy lub podlega sprawdzeniu kwalifikacji w tym zakresie;

2) zawarte w wybranym przez nią systemem losowym teście spośród testów, o których mowa w § 1 ust. 7 pkt 2, jeżeli ubiega się o pozwolenie lub podlega sprawdzeniu kwalifikacji w tym zakresie.

2. Do egzaminu, o którym mowa w ust. 1, stosuje się zasady określone w § 4 ust. 3-5, z tym że:

1) pytanie czyta osobie egzaminator lub tłumacz przysięgły;

2) wskazane ustnie odpowiedzi lub poprawki wpisuje do arkusza odpowiedzi osoba egzaminowana;

3) w sali egzaminacyjnej może przebywać tylko jedna osoba egzaminowana.

§ 6.

1. Egzamin teoretyczny, przeprowadzany w formie testu komputerowego, w stosunku do osób ubiegających się o prawo jazdy lub podlegających sprawdzeniu kwalifikacji w tym zakresie, polega na wskazaniu przy użyciu urządzenia egzaminacyjnego wszystkich prawidłowych odpowiedzi na wyświetlane systemem losowym pytania ujęte w banku pytań zapisanych w formie elektronicznej i zatwierdzonych przez ministra właściwego do spraw transportu.

2. Do egzaminu, o którym mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio zasady określone w § 4 ust. 3-4 i 5 pkt 2, z tym że:

1) w trakcie trwania egzaminu osoba może poprawiać udzielone odpowiedzi;

2) wyniki egzaminu są drukowane przez urządzenie, o którym mowa w ust. 1, w postaci arkusza zawierającego:

a) nazwisko i imię osoby,

b) numer ewidencyjny i numer PESEL lub datę urodzenia osoby,

c) zakres egzaminu,

d) numery kolejno wyświetlonych osobie pytań i odpowiadające im numery pytań w banku pytań oraz oznaczenia literowe udzielonych przez nią odpowiedzi,

e) liczbę błędów, oddzielnie dla każdej kategorii prawa jazdy oraz dla testu zasadniczego i specjalistycznego lub jednego z nich, odpowiednio do zakresu egzaminu,

f) pozytywny lub negatywny wynik egzaminu - oddzielnie dla każdej kategorii prawa jazdy.

§ 7.

1. Zakres egzaminu teoretycznego, dopuszczalną liczbę błędów oraz czas jego trwania dla osób ubiegających się o prawo jazdy lub podlegających sprawdzeniu kwalifikacji w tym zakresie określa tabela 1.

Tabela 1

Poz.	Kategoria prawa jazdy	Zakres pytań w teście zasadniczym	Zakres pytań w teście specjalistycznym	Dopuszczalna liczba błędów w teście zasadniczym	Dopuszczalna liczba błędów w teście specjalistycznym	Łączna dopuszczalna liczba błędów	Czas trwania egzaminu (min)
1	2	3	4	5	6	7	8
1	B lub B1	1-18	-	2	-	2	25
2	A, A1 lub T	1-12	1-6	-	-	2	25
3	C, C1, D lub D1	-	1-18	-	2	2	25

2. Osoba może przystąpić do egzaminu teoretycznego w zakresie więcej niż jednej z kategorii prawa jazdy, określonych w:

1) poz. 1 i 2 tabeli 1 i wtedy czas egzaminu przedłuża się o 10 minut dla każdej dodatkowej kategorii prawa jazdy;

2) poz. 3 tabeli 1 i wtedy czas egzaminu przedłuża się o 25 minut dla każdej dodatkowej kategorii prawa jazdy.

3. Zakres egzaminu teoretycznego, dopuszczalna liczba błędów oraz czas jego trwania dla osób ubiegających się o pozwolenie lub podlegających sprawdzeniu kwalifikacji w tym zakresie, odpowiadają wielkościom określonym w poz. 1 tabeli 1.

4. Wynik egzaminu teoretycznego uznaje się za pozytywny, jeżeli na pytania objęte zakresem egzaminu osoba udzieliła nie więcej błędnych odpowiedzi niż określono w tabeli 1.

§ 8.

1. Przed rozpoczęciem egzaminu teoretycznego egzaminator:

1) sprawdza tożsamość osób przystępujących do egzaminu oraz zgodność danych osobowych z danymi zawartymi:

a) w systemie informatycznym, jeżeli egzamin przeprowadzany jest przy użyciu komputerowego urządzenia egzaminacyjnego,

b) w liście, o której mowa w § 2 ust. 3 pkt 1 lit. b, jeśli egzamin przeprowadzany jest w formie pisemnego testu lub ustnej;

2) wydaje osobie egzaminowanej druk arkusza odpowiedzi, jeżeli egzamin przeprowadzany jest w formie pisemnego testu lub ustnej;

3) wyjaśnia szczegółowe zasady egzaminu, podając:

a) zakres, formę i czas trwania egzaminu,

b) kryteria oceny egzaminu,

c) sposób udzielania odpowiedzi i dokonywania poprawek,

d) informację o zakazie posługiwania się wszelkimi pomocami bądź opuszczania sali bez zgody egzaminatora pod rygorem przerwania egzaminu i uzyskania wyniku negatywnego;

4) upewnia się o zrozumieniu zasad egzaminu, o których mowa w pkt 3.

2. Po wykonaniu czynności, o których mowa w ust. 1, egzaminator odpowiednio do przyjętej formy egzaminu:

1) uruchamia komputerowe urządzenie egzaminacyjne;

2) umożliwia osobie egzaminowanej w formie pisemnego testu lub ustnej wybranie systemem losowym odpowiedniego testu lub drukuje dla niej test przy użyciu komputerowego urządzenia egzaminacyjnego;

3) obserwuje osoby egzaminowane.

3. Po zakończeniu egzaminu teoretycznego egzaminator odpowiednio do przyjętej formy egzaminu:

1) na życzenie osoby egzaminowanej dokonuje wydruku arkusza, o którym mowa w § 6 ust. 2 pkt 2;

2) odbiera osobom egzaminowanym testy wraz z arkuszami odpowiedzi;

3) wpisuje do arkuszy, o których mowa w pkt 2, liczbę popełnionych błędów i wynik egzaminu - dla każdej kategorii prawa jazdy objętej zakresem egzaminu oraz potwierdza to podpisem i pieczątką;

4) ogłasza wynik egzaminu i wpisuje go do listy, o której mowa w § 2 ust. 3 pkt 1 lit. b, jeżeli egzamin przeprowadzony był w formie pisemnego testu lub ustnej.

4. Ośrodek egzaminowania przechowuje arkusze odpowiedzi lub wydruki wyników egzaminu, o których mowa w ust. 3 pkt 1, przez okres co najmniej 30 dni od dnia egzaminu. W przypadku złożenia skargi na przebieg egzaminu lub jego ocenę arkusze odpowiedzi lub wydruki wyników egzaminu przechowuje się do czasu zakończenia postępowania.

Zasady przeprowadzania egzaminu praktycznego

§ 9.

1. Egzamin praktyczny polega na:

1) wykonaniu na placu manewrowym zadań określonych:

a) w tabeli 2, z zastrzeżeniem pkt 2 - zgodnie z techniką kierowania pojazdem i kryteriami określonymi w tabeli 4, jeżeli osoba jest egzaminowana w zakresie jednej z kategorii prawa jazdy,

b) w tabeli 5 - zgodnie z techniką kierowania pojazdem i kryteriami określonymi w tabeli 6, jeżeli osoba jest egzaminowana w zakresie pozwolenia,

2) dla kategorii C, C1, D, D1, T, B+E, C+E, C1+E, D+E lub D1+E wykonaniu na placu manewrowym zadań określonych w poz. 1 i 2 tabeli 2 oraz w zestawie określonym w tabeli 3 - wybranym systemem losowym przez pierwszą osobę na liście osób zakwalifikowanych na egzamin -; numer zestawu egzaminator odnotowuje w kolumnie 2 tej listy;

3) wykonaniu w ruchu drogowym programu egzaminacyjnego:

a) obejmującego, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, co najmniej zadania określone w tabeli 7 - zgodnie z przepisami ruchu drogowego i techniką kierowania pojazdem,

b) w czasie nie mniejszym niż określono w tabeli 8, z zastrzeżeniem pkt 4;

Tabela 2

Poz.	Zadania egzaminacyjne	Kategorie prawa jazdy
1	2	3
1	Przygotowanie do jazdy, sprawdzenia stanu technicznego podstawowych elementów pojazdu odpowiedzialnych bezpośrednio za bezpieczeństwo jazdy	Wszystkie
2	Ruszanie z miejsca oraz jazda pasem ruchu do przodu i tyłu	B, B1, C, C1, D, D1, T, B+E, C+E, C1+E, D+E, D1+E
3	Parkowanie skośne (wjazd przodem - wyjazd tyłem)	C, C1, D, D1, T, B+E, C+E, C1+E, D+E, D1+E
4	Parkowanie prostopadłe (wjazd tyłem - wyjazd przodem lub wjazd przodem - wyjazd tyłem)	C, C1, D, D1, T, B+E, C+E, C1+E, D+E, D1+E
5	Parkowanie równoległe (wjazd tyłem - wyjazd przodem)	C, C1, D, D1
6	Zawracanie	C, C1
7	Ruszanie z miejsca do przodu na Wzniesieni	A, A1, B, B1, C, C1, D, D1, T, B+E, C+E, C1+E, D+E, D1+E
8	Slalom (jazda po łukach w kształcie cyfry 8 i pomiędzy 5 pachołkami)	A, A1

Tabela 3

Poz.	Nr zestawu	Pozycja zadania w tabeli 2	Kategoria
1	2	3	4
1	1	3, 4 - wjazd tyłem	C, C1, D, D1, T, B+E, C+E, C1+E, D+E, D1+E
2	2	3, 5	C, C1, D, D1
3	3	4 - wjazd przodem, 6	C, C1
4	4	4 - wjazd przodem, 7	C, C1, D, D1, T, B+E, C+E, C1+E, D+E, D1+E
5	5	5, 7	C, C1, D, D1
6	6	4 - wjazd tyłem, 6	C, C1

Tabela 4

Poz.	Poz. zadania z tabeli 2	Kryteria
1	2	3
1	1	1) sprawdzenie stanu technicznego podstawowych elementów pojazdów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo ruchu drogowego - osoba egzaminowana musi zaprezentować, że potrafi sprawdzić 2 wybrane losowo elementy z następujących:
		a) poziom oleju w silniku,
		b) poziom płynu chłodzącego,
		c) poziom płynu hamulcowego,
		d) poziom płynu w spryskiwaczach,
		e) działanie sygnału dźwiękowego,
		f) działanie świateł pozycyjnych/postojowych,
		g) działanie świateł mijania,
		h) działanie świateł drogowych,
		i) działanie świateł hamowania "STOP",
		j) działanie świateł cofania,
		k) działanie świateł kierunkowskazów,
		l) działanie świateł awaryjnych,
		m) działanie świateł przeciwmgłowych tylnych,
		- jeżeli występuje,
		Na wykonanie zadania osoba egzaminowana ma nie więcej niż 5 minut. Osoba egzaminowana powinna co najmniej wskazać, gdzie i przy użyciu jakich przyrządów lub wskaźników sprawdza się poziom odpowiednich płynów w pojeździe. W przypadku dokonywania sprawdzenia świateł, o których mowa w lit. i lub j, osoba egzaminowana może poprosić egzaminatora o potwierdzenie działania światła zewnętrznego. Losowy dobór elementów części pierwszej zadania dla każdej osoby egzaminowanej dokonywany jest przez ośrodek egzaminowania przy użyciu urządzenia komputerowego. Urządzenie losuje 1 element spomiędzy elementów określonych w lit. a-e oraz 1 element spomiędzy elementów określonych w lit. f-m. W przypadku jeżeli ośrodek egzaminowania nie dysponuje odpowiednim urządzeniem komputerowym, losowego doboru elementów części pierwszej zadania dokonuje każda osoba egzaminowana, przed przystąpieniem do wykonania zadania, z zachowaniem podziału losowanych elementów zadania jak dla losowania komputerowego.
		2) właściwe ustawienie fotela, lusterek, zagłówków i zapięcie pasów bezpieczeństwa (jeżeli pojazd jest w nie wyposażony), upewnienie się, czy drzwi pojazdu są zamknięte,
		- w lewym lusterku kierowca powinien widzieć lewy bok pojazdu i lewy obszar przestrzeni za pojazdem,
		- w prawym lusterku kierowca powinien widzieć prawy bok pojazdu i prawy obszar przestrzeni za pojazdem,
		- w wewnętrznym lusterku kierowca powinien widzieć przez tylną szybę obszar przestrzeni za pojazdem,
		- zagłówki powinny być ustawione blisko za głową na wysokości głowy,
		- jeżeli występuje,
		3) dodatkowo dla kategorii A, A1:
		a) sprawdzenie stanu łańcucha (w przypadku jeżeli pojazd jest w niego wyposażony),
		b) zdjęcie z podpórki i przemieszczenie go na odległość 5 m bez pomocy silnika,
		c) podparcie motocykla na podpórce,
		4) dodatkowo dla kategorii T, B+E, C+E, C1+E, D+E, D1+E:
		a) sprawdzenie mechanizmu sprzęgającego (w tym przewodów hamulcowych i elektrycznych), elementów przyczepy związanych z jej załadunkiem, sposobu zabezpieczenia ładunku,
		b) sprzęganie przyczepy z pojazdem silnikowym (sytuacja wyjściowa - pojazd silnikowy obok przyczepy) - na wykonanie zadania osoba egzaminowana ma nie więcej niż 10 min,
		Czynności wykonywane w trakcie sprzęgania:
		- podjazd pojazdem silnikowym przed przyczepę,
		- cofnięcie pojazdem silnikowym w kierunku przyczepy w sposób umożliwiający dokonanie sprzęgnięcia,
		- regulacja wysokości zaczepu przyczepy (w przypadku gdy konstrukcja przyczepy to umożliwia),
		- dokonanie połączenia zaczepu przyczepy z hakiem lub zaczepu pojazdu silnikowego oraz zabezpieczenie przed rozłączeniem,
		- podłączenie do pojazdu silnikowego: przewodów elektrycznych przyczepy (silnik pojazdu wyłączony), przewodów hamulcowych przyczepy, sprawdzenie działania świateł przyczepy, zwolnienie hamulca postojowego, jeżeli przyczepa jest w niego wyposażona.
		5) dodatkowo dla kategorii D, D+E, D1, D1+E sprawdzenie nadwozia, drzwi, wyjść awaryjnych, wymaganego wyposażenia.
2	2	1) pozycja początkowa pojazdu określona w instrukcji w tabeli 9,
		2) upewnienie się o możliwości jazdy,
		a) wykluczenie prawdopodobieństwa spowodowania zagrożenia w ruchu drogowym,
		b) ocena sytuacji wokół pojazdu,
		3) płynne ruszenie
		a) opuszczenie dźwigni hamulca awaryjnego - w przypadku kiedy jest uruchomiony,
		b) łagodne puszczenie sprzęgła, zwiększenie obrotów silnika,
		4) dla kategorii B, B1, C, Cl, D1 - płynna jazda pasem ruchu do przodu i tyłu (w przypadku kategorii B i B1 w trakcie jazdy do tyłu obserwacja toru jazdy pojazdu zgodnie z techniką kierowania przez tylną szybę pojazdu i lusterka),
		5) dla kategorii T, B+E, C+E, C1+E, D, D+E, D1+E:
		a) płynna jazda do przodu pasem ruchu,
		b) cofanie po prostej i łuku, z możliwością zatrzymywania się i ponawiania jazdy do przodu, w czasie nie dłuższym niż 5 minut,
		6) nienajeżdżanie kołem na linie wyznaczające zewnętrzne krawędzie stanowisk (w przypadku kategorii B1 i B nie dotyczy linii wewnętrznych ograniczających i wyznaczających pole zatrzymania pojazdu),
		7) nienajeżdżanie oraz niepotrącanie pachołków lub tyczek,
		8) zatrzymanie pojazdu przed końcem i początkiem pasa ruchu:
		a) w przypadku kategorii B i B1 w wyznaczonym polu zatrzymania pojazdu,
		b) w przypadku pozostałych kategorii w odległości nie większej niż 1 m od linii ograniczającej pas
		- w przypadku egzaminu w zakresie prawa jazdy kategorii T, B+E, C+E, C1+E, D, D+E, D1+E dopuszcza się jedno opuszczenie pojazdu w czasie wykonywania zadania.
3	3, 4	1) pozycja początkowa pojazdu określona w tabeli nr 10,
		2) właściwe sygnalizowanie zamiaru zmiany kierunku jazdy,
		3) w czasie wykonania zadania:
		a) możliwa jedna korekta toru jazdy,
		b) pojazd nie może:
		-wyjechać poza określony obszar wjazdu,
		-naruszyć (najechać kołem lub wyjechać obrysem pojazdu nad linię) linii ograniczających stanowisko,
		-potrącić pachołków lub tyczek,
		4) pozycja pojazdu na stanowisku - wewnątrz stanowiska.
4	5	1) pozycja początkowa pojazdu określona w tabeli nr 10,
		2) właściwe sygnalizowanie zamiaru zmiany kierunku jazdy,
		3) w czasie wykonywania zadania:
		a) możliwa jedna korekta toru jazdy,
		b) pojazd nie może:
		-naruszyć linii ograniczających stanowisko (pachołki lub tyczki), oraz
		-najechać na krawężnik,
		4) pozycja pojazdu na stanowisku - wewnątrz stanowiska.
5	6	1) właściwe sygnalizowanie zamiaru zmiany kierunku jazdy,
		2) sposób zawracania:
		a) nie więcej niż 3 zmiany kierunku jazdy,
		b) nienajeżdżanie na krawężniki (dopuszcza się dotknięcie i dojechanie do krawężnika).
6	7	Przy ruszaniu pojazd nie powinien cofnąć się więcej niż 0,2 m, a silnik nie powinien zgasnąć - osoba egzaminowana w trakcie wykonywania tego manewru po zatrzymaniu pojazdu na wzniesieniu zaciąga hamulec awaryjny, a następnie rusza do przodu zwalniając go.
7	8	1) upewnienie się o możliwości jazdy:
		a) wykluczenie prawdopodobieństwa spowodowania zagrożenia w ruchu drogowym,
		b) ocena sytuacji wokół pojazdu,
		c) płynne ruszenie - łagodne puszczenie sprzęgła, zwiększenie obrotów silnika,
		2) 5-krotny przejazd po łukach w kształcie cyfry 8 i 2-krotny przejazd pomiędzy 5 pachołkami bez podpierania się nogami, najeżdżania na linie, potrącania pachołków,
		3) upewnianie się o możliwości skręcenia.

Tabela 5

Poz.	Zadania egzaminacyjne
1	2
1	Przygotowanie do jazdy i ruszenie z miejsca
2	Jazda do przodu i tyłu po prostej i łuku
3	Dojazd do zwrotnicy i ustawienie jej na pożądany kierunek oraz przejazd
4	Dojazd do stojącego wagonu i ich połączenie mechaniczne oraz elektryczne
5	Przejazd wagonem wieloczłonowym lub składem co najmniej 2-wagonowym
6	Jazda awaryjna jednym wagonem lub przy wykorzystaniu jednej z grup silników
7	Przejazd przez myjnię wagonów
8	Wjazd na stanowisko postojowe

Tabela 6

Poz.	Poz. zadania z tabeli 5	Kryteria
1	2	3
1	1	1) właściwe ustawienie fotela i lusterek,
		2) sprawdzenie:
		a) połączenia wagonów,
		b) działania hamulców, pantografu, przetwornicy, piasecznic, oświetlenia wagonu,
		c) mechanizmu otwierania i zamykania drzwi wagonów,
		3) upewnienie się o możliwości jazdy,
		4) płynne ruszenie
2	2	Płynna jazda do przodu i tyłu, zatrzymanie wagonu w określonych miejscach
3	3	1) zatrzymanie wagonu przed zwrotnicą w odległości nie mniejszej niż 0,5 m,
		2) właściwe ustawienie zwrotnicy i odpowiedni najazd na iglicę zwrotnicy
4	4	1) dojazd do stojącego wagonu na odległość nie większą niż 0,1 m,
		2) właściwe połączenie wagonów
5	5, 6	1) płynna jazda, przejazd pod izolatorem sekcyjnym,
		2) właściwa kolejność wykonywania czynności umożliwiających:
		a) jazdę jednym sprawnym wagonem,
		b) przy wykorzystaniu jednej z grup silników
6	7, 8	1) właściwe przygotowanie wagonu do przejazdu przez myjnię oraz utrzymanie odpowiedniej prędkości przejazdu przez nią,
		2) zatrzymanie wagonu w odpowiednim miejscu na stanowisku postojowym oraz jego zabezpieczenie na okres postoju

Tabela 7

Poz.	Zadania egzaminacyjne
1	2
1	Wjazd na drogę z obiektu przydrożnego
2	Jazda drogami dwukierunkowymi jedno- i dwujezdniowymi:
	a) o różnej liczbie wyznaczonych i niewyznaczonych pasów ruchu,
	b) posiadającymi odcinki proste i łuki, wzniesienia i spadki, obniżone i podwyższone dopuszczalne prędkości.
3	Jazda drogami jednokierunkowymi o różnej liczbie wyznaczonych i niewyznaczonych pasów ruchu.
4	Przejazd przez skrzyżowania:
	a) równorzędne (trzy- i czterowlotowe),
	b) oznakowane znakami ustalającymi pierwszeństwo przejazdu (znak A7, B 20, D1 oraz w połączeniu z tabliczkami T6a i c),
	c) z sygnalizacją świetlną,
	d) na których ruch odbywa się wokół wyspy,
	e) dwupoziomowe (wjazd i zjazd)^*
5	Przejazd przez przejścia dla pieszych
6	W przypadku egzaminu dla kategorii B i B1 prawa jazdy wykonanie:
	a) jednego z następujących manewrów parkowania:
	- prostopadłe - wjazd przodem wyjazd tyłem (możliwa jedna korekta toru jazdy), przy czym miejsce do parkowania wyznacza egzaminator, wskazując je osobie egzaminowanej; po zaparkowaniu musi być możliwość opuszczenia pojazdu przez kierowcę i pasażera z obydwu stron pojazdu, a pojazd musi być zaparkowany w sposób zgodny z przepisami ruchu drogowego (należy sprawdzić możliwość opuszczenia pojazdu); parkowanie odbywa się z zachowaniem zasad ruchu drogowego,
	- skośne - wjazd przodem wyjazd tyłem (możliwa jedna korekta toru jazdy), przy czym miejsce do parkowania wyznacza egzaminator, wskazując je osobie egzaminowanej; po zaparkowaniu musi być możliwość opuszczenia pojazdu przez kierowcę i pasażera z obydwu stron pojazdu, a pojazd musi być zaparkowany w sposób zgodny z przepisami ruchu drogowego (należy sprawdzić możliwość opuszczenia pojazdu); parkowanie odbywa się z zachowaniem zasad ruchu drogowego,
	- równoległe pomiędzy dwoma pojazdami (manewr jest wykonywany, jeżeli jest możliwe wyznaczenie miejsca do parkowania - możliwa jedna korekta toru jazdy) - wjazd tyłem
	- wyjazd przodem, przy czym miejsce do parkowania wyznacza egzaminator, wskazując je osobie egzaminowanej; długość miejsca do parkowania pomiędzy pojazdami powinna stanowić około 2-krotność długości pojazdu egzaminacyjnego; w trakcie wykonywania manewru możliwa jedna korekta toru jazdy; po zaparkowaniu pojazd nie może stwarzać zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego; w przypadku kiedy pojazd parkuje równolegle do krawężnika, w trakcie wykonywania manewru nie może najechać na krawężnik,
	b) manewru zawracania na drodze jednojezdniowej - dwukierunkowej - możliwość wykonania manewru przy wykorzystaniu infrastruktury drogowej (bramy, wjazdy, podjazdy, zatoczki itp.) - zawracanie musi odbyć się przy użyciu biegu wstecznego
	- miejsce do zawracania wyznacza egzaminator.
	W przypadku błędnego wykonania manewru parkowania możliwe jest wykonanie manewru w innym miejscu wskazanym przez egzaminatora, a w razie braku możliwości znalezienia miejsca do wykonania manewru dopuszcza się zamiennie wykonanie innego manewru parkowania.
7	Przejazd przez torowisko tramwajowe^**) i kolejowe^*), przejazd przez tunel^*) oraz obok przystanku tramwajowego^**) i autobusowego
8	Wykonanie manewrów:
	a) wyprzedzania, omijania, wymijania (dla kategorii A, A1 przy prędkości co najmniej 50 km/h),
	b) zmiany pasa ruchu i kierunku jazdy w lewo, prawo, oraz zawracania na skrzyżowaniu,
9	Hamowanie od prędkości co najmniej 50 km/h do zatrzymania we wskazanym przez egzaminatora miejscu (manewr może być wykonany na placu manewrowym ośrodka egzaminowania) - manewr nie dotyczy kategorii T prawa jazdy.
10	Hamowanie wykonywane w sytuacjach awaryjnych - obowiązkowo w zakresie kategorii A1 i A prawa jazdy, w przypadku pozostałych kategorii nieobowiązkowe:
	-w przypadku kategorii A i A1 prawa jazdy hamowanie awaryjne musi być wykonane przy prędkości minimum 50 km/h przy użyciu przedniego i tylnego hamulca motocykla,
	-manewr może być wykonany na placu manewrowym ośrodka egzaminowania.
11	Rozprzęganie pojazdu przyczepą- zadanie realizowane po powrocie na plac manewrowy Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego - na wykonanie zadania osoba egzaminowana ma nie więcej niż 7 minut.
	Czynności wykonywane podczas rozprzęgania:
	-zaciągnięcie hamulca awaryjnego pojazdu silnikowego i unieruchomienie silnika,
	-zabezpieczenie pojazdu silnikowego i przyczepy przed samoczynnym przemieszczeniem się (użycie klinów lub hamulca postojowego przyczepy),
	-odłączenie przewodów elektrycznych i hamulcowych we właściwej kolejności (zabezpieczenie ich przed zabrudzeniem poprzez umieszczenie ich we właściwym miejscu),
	-wysunięcie podpory jeżeli zaczep przyczepy jest wyposażony w podporę,
	-rozłączenie pojazdu z przyczepą (odjechanie pojazdem),
	-ustawienie pojazdu obok przyczepy.
	Zadanie może być zrealizowane także po wykonaniu zadań na placu manewrowym.

^*Dotyczy miast posiadających przejazd kolejowy, skrzyżowanie dwupoziomowe lub tunel położone w odległości nie większej niż 2,5 km od placu manewrowego ośrodka egzaminowania.

^**Dotyczy miast z komunikacją tramwajową.

Tabela 8

Poz.	Rodzaj uprawnień	Minimalny czas trwania jazdy w ruchu drogowym [min]
1	2	3
1	Prawo jazdy kategorii:
	-A1, A, B+E, T,	25
	-B1, B	40
	-C1, C, D1, D, C1+E, C+E, D1+E, D+E.	45
2	Pozwolenie	35

4) w przypadku egzaminu przeprowadzanego w zakresie prawa jazdy kategorii B1 lub B, egzaminator może zakończyć egzamin po upływie 25 minut, jeżeli został wykonany program egzaminacyjny i wynik egzaminu jest pozytywny.

2. Osoby egzaminowane w zakresie pozwolenia wykonują możliwe do zrealizowania ze względu na położenie torowiska i sieci trakcyjnej zadania określone w tabeli 5.

3. Trasę egzaminacyjną:

1) należy tak dobrać, aby natężenie ruchu (w godzinach szczytu) na elementach drogi określonych w poz. 1-5 tabeli 7 nie było mniejsze niż 400 pojazdów na godzinę na jeden pas ruchu; nie dotyczy egzaminów prowadzonych w zakresie prawa jazdy kategorii T;

2) na której prowadzony jest egzamin w zakresie prawa jazdy kategorii A1, A, B1 lub T, określa ośrodek egzaminowania w porozumieniu z właściwym organem nadzoru; plan z przebiegiem tych tras wywiesza się w ogólnie dostępnym miejscu ośrodka egzaminowania, tak aby osoby egzaminowane mogły się zapoznać z jej przebiegiem. W przypadku egzaminu w zakresie prawa jazdy kategorii B1 przeprowadzanego pojazdem umożliwiającym przebywanie egzaminatora w pojeździe nie stosuje się wyznaczonych tras egzaminacyjnych.

§ 10. Przed rozpoczęciem egzaminu praktycznego egzaminator:

1) sprawdza tożsamość osób przystępujących do egzaminu oraz zgodność danych personalnych z listą osób zakwalifikowanych na egzamin;

2) w przypadku uczestnictwa instruktora prowadzącego w egzaminie sprawdza jego tożsamość na podstawie ważnej legitymacji instruktora nauki jazdy;

3) upewnia się o zrozumieniu zasad przeprowadzania tego egzaminu przez osoby egzaminowane;

4) w przypadku kiedy egzamin jest rejestrowany, przedstawia się osobie egzaminowanej, w taki sposób aby jego imię i nazwisko oraz odpowiednio numer rejestracyjny samochodu zostały zarejestrowane.

§ 11. Podczas egzaminu praktycznego:

1) na placu manewrowym zadania egzaminacyjne powinny być wykonywane w kolejności określonej w tabeli 2 lub 5, z zastrzeżeniem pkt 5;

2) w ruchu drogowym w zakresie prawa jazdy kategorii A1 lub A egzaminator ocenia wykonanie zadań egzaminacyjnych z innego pojazdu egzaminacyjnego, jadącego za osobą egzaminowaną, mając zapewnioną możliwość porozumiewania się z nią drogą radiową;

3) egzaminator przekazuje osobie egzaminowanej polecenia dotyczące kierunku jazdy lub wykonania określonego zadania egzaminacyjnego; polecenia te nie mogą być sprzeczne z obowiązującymi na drodze zasadami ruchu lub stwarzać możliwości zagrożenia jego bezpieczeństwa;

4) w przypadku kiedy pojazd egzaminacyjny dla kategorii B1 prawa jazdy nie umożliwia przebywania egzaminatora w pojeździe, egzamin ten przeprowadza się w sposób określony w pkt 2;

5) w przypadku egzaminu w zakresie prawa jazdy kategorii A1 lub A zadania egzaminacyjne, określone w tabeli 2, przeprowadza się w następującej kolejności: poz. 1, poz. 8, poz. 7;

6) egzaminator informuje osobę egzaminowaną o nieprawidłowym wykonaniu zadania egzaminacyjnego; w przypadku dwukrotnego nieprawidłowego wykonania tego samego zadania egzaminacyjnego lub przerwania egzaminu egzaminator informuje osobę egzaminowaną o negatywnym wyniku egzaminu praktycznego;

7) egzaminator wypełnia arkusz przebiegu egzaminu praktycznego, określony we wzorze nr 7.

§ 12.

1. Osoba egzaminowana uzyskuje:

1) pozytywny wynik egzaminu praktycznego, jeżeli poprawnie wykonała zadania, o których mowa w § 9;

2) negatywny wynik egzaminu praktycznego, jeżeli:

a) dwukrotnie nieprawidłowo wykonała to samo zadanie egzaminacyjne,

b) zachodzą okoliczności, o których mowa w § 30 ust. 4 pkt 1-6 i ust. 5 pkt 1 rozporządzenia.

2. W trakcie egzaminu przeprowadza się sprawdzenie odpowiednio umiejętności wykonania wszystkich zadań, o których mowa w § 9.

3. Oceniając kwalifikacje osoby egzaminowanej egzaminator zwraca szczególną uwagę na:

1) sposób wykonywania manewrów na drodze;

2) zachowanie wobec innych uczestników ruchu drogowego;

3) umiejętność oceny potencjalnych lub rzeczywistych zagrożeń na drodze;

4) skuteczność reagowania w przypadku powstania zagrożenia;

5) dynamikę i kulturę jazdy;

6) sposób używania mechanizmów sterowania pojazdem.

4. Po zakończeniu egzaminu praktycznego dla osoby egzaminator:

1) informuje ją o wyniku egzaminu, a jeżeli wynik jest negatywny - podaje przyczyny jego uzyskania;

2) wpisuje wynik egzaminu do listy osób zakwalifikowanych na egzamin;

3) przekazuje jej wypełniony arkusz przebiegu egzaminu praktycznego, jeżeli wynik tego egzaminu jest pozytywny albo negatywny. Kopię arkusza dołącza się do listy osób zakwalifikowanych na egzamin.

Tabela 9

Tabela 10

Tabela 11

§ 13. Stanowiska wymienione w tabeli 9 i 10:

1) powinny być wyznaczone białymi lub żółtymi liniami o szerokości od 0,1 m do 0,15 m - wymiary pola określone w tabeli 9, 10 i 11 mierzy się pomiędzy wewnętrznym obrysem linii;

2) powinny posiadać na krawędziach pachołki drogowe z tyczkami lub tyczki; wysokość pachołka to co najmniej 0,5 m; wysokość tyczki to co najmniej 1,0 m dla tyczek stosowanych na stanowiskach odnoszących się do kategorii B lub B1 prawa jazdy oraz 2,0 m dla tyczek stosowanych na stanowiskach odnoszących się do pozostałych uprawnień do kierowania pojazdami;

3) mogą posiadać wewnętrzną linię ograniczającą pas jako linię przerywaną;

4) dla pozycji 4 i 5 tabeli 10 - powinny być wyposażone w krawężnik o wysokości 15 cm umieszczony na krawędzi jezdni, w sposób uniemożliwiający jego przesunięcie.

§ 14. Stanowisko wymienione w tabeli 11 powinno być wyznaczone liniami i pachołkami, o których mowa w § 13.

Tabela 12

Zachowania osoby egzaminowanej skutkujące przerwaniem egzaminu państwowego na prawo jazdy
1.	Kolizja drogowa
2.	Omijanie pojazdu, który jechał w tym samym kierunku, lecz zatrzymała się w celu ustąpienia pierwszeństwa pieszym.
3.	Wyprzedzanie na przejściach dla pieszych i bezpośrednio przed nimi.
4.	Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu znajdującemu się na oznakowanym przejściu.
5.	Nieustąpienie pierwszeństwa przez kierującego pojazdem, który skręca w drogę poprzeczną, pieszemu przechodzącemu na skrzyżowaniu przez jezdnię drogi, na którą wjeżdża pojazd.
6.	Niezatrzymanie pojazdu w razie przechodzenia przez jezdnię osoby niepełnosprawnej, używającej specjalnego oznaczenia, lub osoby o widocznej ograniczonej sprawności poruszania się w celu umożliwieniu jej przejścia.
7.	Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu podczas cofania.
8.	Niezastosowanie się do:
	8.1 sygnałów świetlnych,
	8.2 sygnałów i poleceń podawanych przez osoby uprawnione do kierowania ruchem drogowym,
	8.3 sygnałów i poleceń podawanych przez osoby uprawnione do kontroli ruchu drogowego.
9.	Niezastosowanie się do znaków:
	9.1 "stop",
	9.2 "zakaz wjazdu",
	9.3 "zakaz wjazdu...",^*)
	9.4 "zakaz ruchu w obu kierunkach",
	9.5 "zakaz skręcania w lewo",
	9.6 "zakaz skręcania w prawo",
	9.7 "nakaz jazdy...",^*)
	9.8 "linia podwójna ciągła",
	9.9 "powierzchnia wyłączona".
10.	Nieustąpienie pierwszeństwa przejazdu:
	10.1 na skrzyżowaniu w sytuacji równorzędnej,
	10.2 na skrzyżowaniu oznaczonym znakami określającymi pierwszeństwo przejazdu,
	10.3 pojazdom szynowym,
	10.4 rowerzystom,
	10.5 podczas zmiany pasa ruchu,
	10.6 w razie przecinania się poza skrzyżowaniem kierunków ruchu lub torów jazdy pojazdów poruszających się po tej samej drodze,
	10.7 podczas włączania się do ruchu,
	10.8 podczas cofania.
11.	Naruszenie zakazu zawracania.
12.	Przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 20 km/h.
13.	Nieupewnienie się o możliwości wyprzedzania.
14.	Naruszenie zakazu wyprzedzania:
	14.1 na przejazdach rowerowych i bezpośrednio przed nimi,
	14.2 przy dojeżdżaniu do wierzchołka wzniesienia,
	14.3 na zakrętach oznaczonych znakami ostrzegawczymi,
	14.4 na skrzyżowaniach,
	14.5 na przejazdach kolejowych i bezpośrednio przed nimi,
	14.6 na przejazdach tramwajowych i bezpośrednio przed nimi.
15.	Niezastosowanie się do znaku zakaz wyprzedzania.
16.	Wyprzedzanie z niewłaściwej strony.

^*) Odpowiednio do znaków umieszczonych na trasie egzaminu.